[05/28/2020]Lại việc ăn thịt chó (2).

Có người cho rằng ở Việt Nam đa phần thịt chó bán trong quán đều là chó bị ăn trộm, cho nên cần cấm ăn thịt chó để hạn chế việc trộm chó.

Ý kiến của tôi:

Đầu tiên, tôi không rõ “đa phần” là bao nhiêu, nhưng tôi cho rằng trong số 5 triệu con chó được tiêu thụ ở Việt Nam (số liệu ước tính của Liên minh bảo vệ chó Châu Á, ACPA) thì phần đóng góp của các “cẩu tặc” là không đáng kể. Làm một tính toán nhỏ sau, giả sử mỗi ngày các “cẩu tặc” bắt trộm được 100 con chó/tỉnh thì sau một năm (365 ngày) số lượng chó bị trộm sẽ là 100*365*63 = 2,299,500 con chó. Lượng chó này vẫn chưa chiếm đến 50% lượng chó tiêu thụ ước tính nên không thể gọi là “đa phần”. Thêm vào đó, mỗi ngày mà mỗi tỉnh bị trộm tới 100 con chó (và duy trì đều đặn trong 365 ngày) thì vấn nạn trộm chó thực sự là đáng báo động.

Thứ hai, Việt Nam hiện đã có các trang trại chó thịt – nuôi chó lấy thịt theo hình thức công nghiệp – giống như nuôi heo, bò, gà, vịt vậy. Mặc dù quy mô của những trang trại này chưa lớn nhưng nó cũng cho ta thấy rằng đã có những người suy nghĩ nghiêm túc về việc chăn nuôi chó lấy thịt để cung cấp cho thị trường. Các trang trại chó thịt cũng là một biện pháp để hạn chế việc trộm chó. Vì khi quy mô tăng lên, kỹ thuật chăn nuôi được cải tiến sẽ giúp hạ giá thành thịt thương phẩm và khiến cho việc trộm chó bán thịt kém hấp dẫn hơn (và rủi ro cao hơn).

Thứ ba, việc trộm chó và việc ăn thịt chó là 2 vấn đề khác nhau, không nên đánh lận trong lập luận như vậy. Giống như việc trộm gà và ăn thịt gà vậy. Chúng ta lên án việc trộm gà (mà đã là ăn trộm thì trộm cái gì cũng đáng lên án cả) nhưng chúng ta đâu phản đối ăn thịt gà.

Thứ tư, việc trộm chó là do quản lý chưa tốt, do đó để hạn chế việc trộm chó thì cần cải thiện việc quản lý vật nuôi. Đối tượng chính ở đây là hành động trộm chó, không phải là việc ăn thịt chó. Tư duy quản lý không được thì cấm là tiêu cực và sai đối tượng. Ai đó có nói rằng tạm thời cấm ăn thịt chó để hạn chế việc trộm chó, ý kiến này…cũng hay nhưng đó chỉ là giải pháp tình thế. Phải giải quyết được căn nguyên của vấn đề thì mới là giải pháp bền vững.

Thứ năm, việc ngược đãi chó khi nuôi hay trước khi chế biến thì chung quy lại cũng giống với hành động trộm chó, ta không nên đánh đồng với việc ăn thịt chó. Nếu người nuôi ngược đãi chó nuôi lấy thịt, hãy xử phạt họ bằng luật. Nếu người chế biến thịt chó đánh đập chó vì họ cho rằng như vậy thịt chó sẽ ngon hơn, hãy xử phạt họ bằng luật.

Và cuối cùng, một số bạn sẽ lập luận rằng chó thân thiết với chúng ta, là bạn của chúng ta và chúng trung thành với con người…Điều đó không sai. Nhưng đó là với những con chó mà chúng ta nuôi. Còn nếu đó là những chú chó được nuôi theo kiểu công nghiệp để lấy thịt thì chúng cũng giống như những con heo, những con gà được nuôi để bạn có được miếng sườn non xào chua ngọt hay cái đùi gà rán thơm phức trong phần ăn của bạn vậy.

Đừng phân biệt đối xử giữa các loài động vật.

Đừng đối xử bạo tàn đối với các loài động vật.

[SoL]Về việc sử dụng từ Hán-Việt trong tiếng Việt.

[SoL]Về việc sử dụng từ Hán-Việt trong tiếng Việt.

Theo nhiều nhà nghiên cứu về ngôn ngữ thì có đến 60%-70% những từ gốc Hán trong tiếng Việt. Theo thời gian thì nhiều từ đã bị sử dụng với nghĩa khác đi ít nhiều so với nghĩa ban đầu. Thậm chí, nhiều từ bị sử dụng nhầm lẫn với những từ thuần Việt dẫn đến việc hiểu sai. Nếu cứ tiếp tục như vậy thì e là chừng một thời gian nữa thôi thì những từ sai này sẽ được sử dụng như những từ bình thường khác. Bởi vậy, việc dạy từ Hán-Việt là thực sự cần thiết nhằm gìn giữ sự trong sáng của tiếng Việt cũng như giúp những thế hệ sau có được hiểu biết một cách đúng đắn hơn về tiếng Việt.

Tuy vậy, dạy từ Hán-Việt không nhất thiết phải dạy mặt chữ Hán. Rõ ràng là nếu biết được mặt chữ Hán và cách chiết tự sẽ giúp cho người học có kiến thức sâu hơn về việc sử dụng từ Hán-Việt. Tuy nhiên, việc đó thực sự quá tốn công sức và thời gian. Chương trình học của thế hệ học sinh bây giờ vốn đã quá nặng nên phần nào không thiết thì nên bớt đi. Bên cạnh đó, chữ Quốc ngữ của chúng ta sử dụng kí tự Latin để thể hiện trên văn bản (không giống như Hàn Quốc, Nhật Bản vẫn sử dụng kí tự tượng hình để thể hiện chữ Hán được vay mượn trong ngôn ngữ của họ) nên cũng chỉ cần hiểu nghĩa để dùng là được rồi.

Bắt đầu dạy từ Hán-Việt thì ta nên dạy từng tự (chữ) trước, sau đó mới hướng dẫn cách ghép thành từ.

  • Dạy chữ: nên sử dụng những từ thuần Việt để giải thích nghĩa và kèm theo ví dụ minh họa. Ví dụ, chữ quy có 4 nghĩa[1]. 1) trở về: quy tiên, quy hàng, hồi quy…; 2) phép tắc, hoạch định: nội quy, quy chế, quy hoạch; 3) theo: quy y, tam quy; 4) con rùa: thần Kim Quy.
  • Cách ghép các chữ thành từ: thông thường thì từ Hán-Việt có trật tự từ ngược lại với từ thuần Việt. Ví dụ, từ viên ngọc màu đỏ là từ thuần Việt có trật tự từ là ‘danh từ + tính từ (bổ nghĩa cho danh từ)’, chuyển sang từ Hán-Việt thì sẽ là hồng ngọc với trật tự từ là ‘tính từ (bổ nghĩa cho danh từ) + danh từ’.

Tiếp theo đó, ta nên dạy những từ Hán-Việt quen thuộc, hay được sử dụng hàng ngày. Và để giúp người học có hứng thú hơn với việc học từ Hán-Việt thì cố gắng liên hệ nghĩa đen với nghĩa bóng cũng như quá trình hình thành ý nghĩa của chúng. Ví dụ, từ tục huyền (gồm chữ tục nghĩa là nối lại và huyền nghĩa là dây đàn) có nghĩa đen là ‘nối lại dây đàn’. Khi người đàn ông mất vợ thì người ta liên tưởng đến hình ảnh dây đàn bị đứt, cho nên khi người đó đi lấy vợ khác thì giống như dây đàn được nối lại. Từ đó, từ tục huyền có thêm nghĩa bóng là ‘người đàn ông lấy vợ khác sau khi vợ mất’[2]. Nếu chỉ dạy nghĩa đen và nghĩa bóng của một từ Hán-Việt thì người học sẽ khó nhớ hơn, nhưng bằng cách gợi hình ảnh liên tưởng trong quá trình hình thành ý nghĩa của từ đó thì người học sẽ cảm thấy hứng khởi hơn, nhớ nghĩa lâu hơn.

Tuy nhiên, nhiều chữ và từ Hán-Việt sau một thời gian bị sử dụng sai đã trở thành thông thường. Ta cũng nên chỉ ra những điều này trong quá trình dạy.

  • Với chữ Hán-Việt thì thường bị nhầm lẫn với những từ thuần Việt do đồng âm hoặc phát âm gần giống. Ví dụ, chữ yếu là một từ Hán-Việt và cũng là một từ thuần Việt. Chữ Hán-Việt yếu nghĩa là ‘quan trọng’, nên ta có những từ như yếu nhân (người quan trọng), cốt yếu (quan trọng mang tính cốt lỗi), yếu điểm (điểm quan trọng)… Trong khi đó, chữ thuần Việt yếu lại mang thể hiện sự yếu đuối, yếu ớt.
  • Với từ Hán-Việt thì thường bị sử dụng sai trật tự từ. Ví dụ, lẽ ra phải nói Singapore là một đảo quốc – quốc gia ở trên đảo – thì giờ đây chúng ta hay nói là quốc đảo Singapore. Những từ như thế này thì sau một thời gian sử dụng lại trở nên phổ biến đến mức trở thành bình thường và mọi người cảm thấy là đúng
  • Trong nhiều trường hợp lại có những từ ghép “nửa thuần Việt nửa Hán-Việt” dẫn đến những cách nói, cách viết “lạ”, “râu ông nọ cắm cằm bà kia”. Những trường hợp như thế này cần phê phán và nên tránh.
  • Thêm vào đó, nhiều từ Hán-Việt có nghĩa đã bị thay đổi so với nghĩa ban đầu, dẫn đến cách sử dụng cũng khác biệt. Ví dụ, từ quan ngại (gồm từ quan có nghĩa là cửa ải và từ ngại có nghĩa là hạn chế, vướng mắc) vốn có nghĩa ban đầu là ‘ngăn trở’ thì bây giờ thường được các nhân viên ngoại giao sử dụng để thể hiện ‘sự quan tâm có phần lo lắng, không hài lòng’ (có lẽ là do ghép của từ quan tâmái ngại chăng (?)).

[1] Xem Nguyễn Đức Dân (2018, tr. 284). Từ câu sai đến câu hay, NXB Trẻ.

[2] Xem Nguyễn Đức Dân (2018, tr. 284). Từ câu sai đến câu hay, NXB Trẻ.

[SoL]Nước chảy đá mòn…

Tôi đã có dự định viết những câu chuyện ngắn về ngôn ngữ như thế này khá lâu nhưng đến giờ mới thực hiện được. Tình hình dịch bệnh (Covid-19) đầu năm nay có nhiều biến động khiến cho công việc giảng dạy ở trường bị hoãn, cho nên các hoạt động khác được tăng cường để đảm bảo kết hoạch của năm.

Ban đầu thì tôi chỉ định viết một bài kiểu như nhật kí hàng ngày thôi. Thế nhưng sau một hồi suy đi nghĩ lại thì tôi quyết định gom tất cả lại vào một chủ đề riêng cho tiện theo dõi sau này! Những bài viết này cũng chỉ là chia sẻ ý kiến cá nhân, và tôi cũng không hề có ý định “dạy” ai cả :). Bởi vậy, nếu bạn vô tình đọc những bài viết này thì hãy cứ xem như một mẩu độc thoại vậy. Và nếu cảm thấy hứng thú thì xin để lại vài dòng chia sẻ.

Hai mẩu chuyện sau đây xuất phát từ một bữa nhậu với các đồng nghiệp. Khi hơi men đã hơi ngấm thì chúng ta có xu hướng chia sẻ nhiều chuyện hơn, đôi khi cả những chuyện chẳng liên quan gì với nhau cả. Và dưới đây là hai câu chuyện bên lề như thế:

Chuyện thứ nhất: Về câu tục ngữ “Nước chảy đá mòn”. Ở đây tôi xin nói về loại từ của từ “mòn” . Theo ý kiến cá nhân thì nó phải là động từ cho phù hợp với bối cảnh của câu tục ngữ. “Nước chảy đá mòn” mô tả một hiện tượng, đó là nước chảy làm mòn đá hay nước chảy làm đá bị mòn. Bên cạnh đó, ca dao tục ngữ Việt Nam thường sử dụng các cặp hình ảnh liên tưởng đối xứng với nhau. Do đó ở câu trên thì “nước chảy” sẽ đối với “đá mòn”: nước ứng với đá, đều là danh từ; “chảy” ứng với “mòn”, thì nó nên là động từ (thể bị động hay chủ động cũng được). Nếu “mòn” ở đây là tính từ thì nó sẽ khiến câu tục ngữ có phần tối nghĩa và mất tính cân xứng, điều mà tôi không nghĩ là sau hàng ngàn năm chắt lọc mà ông cha ta đã để lại như thế.

Chuyện thứ hai: Về câu “Tôi xin lỗi” trong tiếng Việt và câu “I am sorry” trong tiếng Anh. Theo tôi thì nghĩa của hai câu này chưa thực sự tương đương với nhau. Nói thế là do loại từ của hai câu này không hoàn toàn giống nhau. Câu “I am sorry” nên được dịch thành “Tôi rất tiếc [về điều gì đó]”. Nó thể hiện sự thông cảm hay có phần nhún nhường của một người khi nghe một tin không hay hoặc về một sự việc đáng tiếc nào đó. Chắc không ít lần các bạn coi phim Mỹ hay Anh và gặp tình huống là một nhân vật thông báo cho một nhân vật khác về chuyện buồn của mình, người nhận thông báo đó thường tỏ vẻ buồn kèm theo câu “I am sorry [about that]” chẳng hạn. Hoặc chẳng hạn bạn rơi vào một hoàn cảnh mà một hành động của bạn gián tiếp gây hại (hoặc thậm chí bạn chỉ ở ngay lúc đó và chứng kiến) thì bạn cũng có thể sử dụng câu “I am sorry about that” với nghĩa tương đương trong tiếng Việt là “Tôi lấy làm tiếc về việc đó”. Trong những tình huống ở trên đây thì từ “sorry” sẽ đóng vai trò là tính từ. Trong khi đó, câu “Tôi xin lỗi” trong tiếng Việt nên được dịch sang tiếng Anh là “I apologize”. Vì người Việt nói xin lỗi là thể hiện hành động hối lỗi về hành động mà bản thân gây ra cho người khác, do đó nó thực sự là câu đã rút gọn phần vị ngữ. Ví dụ, khi bạn vô tình làm đổ nước vào người khác thì bạn sẽ nói một cách đầy đủ là “Tôi xin lỗi bạn”. Do thói quen nên chúng ta đã lược bỏ phần vị ngữ phía sau nên chỉ còn là “Tôi xin lỗi”. Như vậy, chữ “xin lỗi” ở đây thực chất là động từ. Tóm lại, từ “sorry” và từ “xin lỗi” không cùng loại từ cho nên câu “Tôi xin lỗi” và câu “I am sorry” không hoàn toàn tương đương.

P/S: khi giải thích về động từ xin lỗi trong tiếng Việt tôi đã hiểu một phần lí do vì sao người Việt không có thói quen nói xin lỗi như những người phương Tây. Đó là bởi vì khi nói xin lỗi nghĩa là ta sẽ phải nhận đó là lỗi của mình, là chính mình gây ra việc đó.

[08/02/2020]Về đại dịch Corona

Đầu năm mới mà viết về đại dịch thì âu cũng hơi kì kì (!), nhưng phần vì tôi muốn nhắc nhở bản thân một số điều nếu trong tương lai lại xảy ra những tình huống tương tự, phần vì muốn ghi lại những cái được và không được của xã hội lúc này.

– Thứ nhất, Novel coronavirus 2019 (viết tắt 2019-nCoV) là một chủng mới thuộc họ virus corona. Cùng trong chủng này còn có virus gây ra Hội chứng hô hấp cấp tính nặng (SARS) và Hội chứng hô hấp Trung Đông (MERS). Tên gọi của nó xuất phát từ hình dáng gợi nhớ tới hình ảnh một chiếc vương miện của nó và thuật ngữ y học theo tiếng Latin thì “corona” (tiếng Anh là “crown”) nghĩa là “vương miện”.

– Thứ hai, dịch Corona được cho là xuất phát từ một khu chợ chuyên buôn bán hải sản và cả thịt của các động vật hoang dã ở thành phố Vũ Hán (Hồ Bắc, Trung Quốc). Nói lại chuyện cũ một chút thì dịch SARS cũng xuất phát từ các chợ buôn bán động vật hoang dã, mà cụ thể là loài cây hương, tại tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc. Và thêm nữa thì chủng virus gây bệnh MERS cũng có nguồn gốc từ lạc đà ở Trung Đông. Đa phần các chủng virus trong họ corona chỉ gây bệnh cho động vật nhưng điều đó không đảm bảo rằng chúng ta miễn nhiễm trước chúng, những ví dụ trên đây là minh chứng rõ ràng nhất. Vì vậy, hãy hạn chế thói quen ăn thịt động vật hoang dã, và nếu cần thiết thì phải đảm bảo an toàn vệ sinh dịch tễ đối với những khu chợ như thế.

– Thứ ba, từ tên viết tắt của chủng virus này ta biết được nó được phát hiện từ năm 2019, vậy thì cớ sao phải đến 2020 thì thế giới mới lên tiếng cảnh báo? Điều này xuất phát từ sự chậm trễ vốn đã trở thành “lỗi hệ thống” ở Trung Quốc. Các quan chức địa phương của tỉnh Hồ Bắc đã xem nhẹ cũng như phớt lờ các cảnh báo từ các bác sĩ, họ cũng không phối hợp chặt chẽ với nhau để nhận diện được qui mô tiềm tàng. Hơn thế nữa, họ không dám báo cáo những thông tin như thế này lên cấp cao hơn để nhận được sự hỗ trợ cần thiết mà lại cố tình che đậy thông tin, chính điều này dẫn đến sự bùng phát dịch trong nước lẫn ngoài nước. Như vậy, thông tin ban đầu thực sự rất cần thiết để phòng tránh bất cứ bệnh dịch nào trong thế giới hội nhập hiện nay. Nói đến đây thì tôi cũng rất buồn khi đọc được tin bác sĩ Lý Văn Lượng, người đã cố gắng cảnh báo cho công chúng biết về dịch bệnh mới cũng như dấu hiệu lây nhiễm từ người sang người của nó, đã qua đời. Ông xứng đáng được gọi là Anh hùng trong cuộc chiến chống dịch bệnh Corona!

– Thứ tư, mặc dù ở gần Trung Quốc, lại có nhiều hoạt động sản xuất – thương mại – du lịch – xuất nhập khẩu với các đối tác ở Trung Quốc, song cho đến giờ thì Việt Nam đã có nhiều điều đáng khích lệ trong việc ngăn chặn đại dịch Corona trên toàn bộ lãnh thổ. Hầu hết các ca nhiễm bệnh đều xuất phát từ các cá nhân có thời gian di trú bên Trung Quốc. Hơn nữa, trong số những người nhiễm bệnh được cách li ở các bệnh việt thì một số người đã khỏi bệnh và khỏe mạnh bình thường. Nên nhớ rằng trước đây Việt Nam cũng là quốc gia nằm trong tuyến đầu phòng chống dịch SARS và cũng thành công. Hãy tin tưởng vào khả năng của đội ngũ y tế của Việt Nam.

– Thứ năm là về vấn đề truyền thông trong thời gian dịch bệnh đang diễn ra. Khi mà mạng xã hội ngày càng phát triển thì mọi thông tin đều có thể được lan truyền đi rất nhanh. Điều này có cả mặt tích cực lẫn mặt tiêu cực, tùy thuộc vào việc thông tin được lan truyền là gì. Về mặt tích cực, những thông tin hữu ích được chia sẻ kịp thời sẽ giúp mọi người hiểu biết tốt hơn về dịch bệnh, cách phòng chống, những biện pháp bảo vệ sức khỏe cho bản thân và cộng đồng và góp phần hạn chế sự lây lan của dịch bệnh. Tuy vậy, nếu tác động của mặt tích cực là 1 thì ảnh hưởng của mặt tiêu cực có thể lên đến 3. Lí do là vì những tin tức tích cực thường khá “đơn điệu”, “nhàm chán” trong khi bản chất của con người vốn “tò mò”, ưa các yếu tố “giật gân” đến nỗi “quá đà”. Trong những ngày qua tôi đã đọc, nghe và thấy rất nhiều những câu chuyện như thế. Những thông tin đại loại như “hơn 30 người chết do Corona ở BV Chợ Rẫy”, “Bộ Y Tế đang ém thông tin về tình hình dịch bệnh để tránh làm hoang mang xã hội”, “Việt Nam đã chế tạo thành công vaccine chữa Corona” hay những “thông điệp” đầy tính kích động như lời kêu gọi “cho học sinh đi học trở lại vì không có thời gian trông con” hay “đóng cửa biên giới với Trung Quốc”, “ăn trứng luộc để chống Corona”, vân vân và mây mây (!!!). Những thông tin như trên thường đi kèm một thuyết âm mưu đậm chất “bí mật” do “người trong ngành” cho biết, hay có thể là một câu chuyện được nghe kể lại từ “người thân” ở đâu đó mà ai-cũng-chả-biết-đó-là-ai. Thật là không biết đường nào mà lần! Thế nhưng nhiều người vẫn chia sẻ và tích cực lan truyền những thông tin như thế này cho mọi người xung quanh – những người ít biết thông tin hơn. Tôi nghĩ rằng trong bối cảnh này thì mọi người nên cập nhật thông tin từ các nguồn chính thống thường xuyên hơn là từ những nguồn chia sẻ không rõ nguồn gốc như thế. Nếu không tin những thông tin chính thống ở Việt Nam (mà nhiều người e ngại rằng thông tin đã bị bóp méo) thì hãy lên website của các tổ chức y tế thế giới như WHO để theo dõi hàng ngày. Bên cạnh đó, mọi người nên cảnh giác trước các thông tin định hướng không rõ nguồn gốc, không nên chia sẻ những thông tin tai hại này vì nó chỉ khiến tình hình thêm căng thẳng. Lo lắng thái quá cũng khiến bản thân bị suy nhược rồi đổ bệnh, có khi còn nguy hiểm hơn cả dịch bệnh thực tế.

– Thứ sáu, hãy nói về mối tương quan giữa Việt Nam và Trung Quốc. Nhiều người cứ đơn giản cho rằng đóng cửa biên giới, cấm các chuyến bay đến Trung Quốc hay từ Trung Quốc hay “trả” khách du lịch Trung Quốc về là có thể ngăn chặn dịch bệnh. Biện pháp “bế quan tỏa cảng” kiểu này có thể hạn chế một phần nào đó dịch bệnh nhưng tác động của những mặt tiêu cực còn lớn hơn nhiều, và không phải ai cũng biết và hiểu những điều đó. Hầu hết các hoạt động liên quan đến sản xuất – thương mại – dịch vụ của Việt Nam đều chịu ảnh hưởng rất lớn từ Trung Quốc. Đa phần những người đòi đóng cửa biên giới với Trung Quốc không biết rằng nếu đóng cửa biên giới thì Việt Nam mới là bên chịu thiệt hại nhiều hơn. Hơn 70-80% lượng nông sản, hàng hóa, nguyên vật liệu của ta sẽ bị ứ đọng ở các cửa khẩu. Ban đầu những thiệt hại đó sẽ trực tiếp dồn lên vai những người nông dân và công nhân, tiếp đó nó sẽ dần lan đến các “mắt xích” khác trong chuỗi cung ứng này. Tiếp theo đó, những thiệt hại này sẽ “lan tỏa” ra toàn xã hội như hiệu ứng Domino. Tất cả chúng ta đều phải gánh chịu, chỉ có điều là ai sớm ai muộn mà thôi.

Nói đơn giản thì nếu người nông dân không bán được nông sản, họ sẽ không có vốn để tái đầu tư. Trong trường hợp may mắn thì họ vẫn có thể duy trì một phần hoạt động trồng trọt của mình, nhưng chắc chắn họ sẽ tiêu dùng ít đi. Hãy lấy mặt hàng phân bón làm ví dụ, khi người nông dân không có nhiều tiền thì họ sẽ mua ít phân bón hơn. Do nhu cầu giảm, các nhà sản xuất buộc phải cắt giảm sản lượng, đẩy giá thành lên cao, bên cạnh đó doanh thu của họ cũng bị sụt giảm kéo theo. Những hoạt động liên quan như cung ứng nguyên vật liệu làm phân bón, vận tải, lao động trực tiếp hoặc gián tiếp đến việc cung cấp phân bón bị ảnh hưởng theo chiều thu hẹp qui mô sẽ dẫn đến thu nhập bình quân đầu người bị giảm. Khi thu nhập của mỗi cá nhân bị giảm thì họ sẽ chỉ đảm bảo các chi tiêu thiết yếu ở mức thực sự cần thiết. Điều này lại một lần nữa tác động đến các mặt hàng khác. Giả sử thu nhập của bạn đang là 10 triệu đồng mỗi tháng và bạn dành ra khoảng 200 ngàn để đi xem phim rạp vào cuối mỗi tuần chẳng hạn. Nhưng bây giờ, nếu thu nhập của bạn giảm đi còn khoảng 7 triệu đồng mỗi tháng, bạn sẽ phải giảm chi tiêu cho hoạt động giải trí này , ví dụ chỉ còn 100 ngàn chẳng hạn. Doanh thu của rạp chiếu phim giảm thì những nhân viên của rạp phim cũng phải chịu ảnh hưởng, hoặc bị giảm lương hoặc sẽ “được” thôi việc. Nếu để nói về những tác động như thế này thì có thể kể hết cả một ngày mà vẫn không hết. Tựu chung lại, chúng ta đang sống trong một thế giới mà các hoạt động của chúng ta phụ thuộc lẫn nhau rất nhiều. Do đó, hãy cẩn thận suy xét trước khi đưa ra một quyết định hay phán xét. Và nếu không đủ tầm để xem xét, hãy theo dõi một cách cẩn thận và có chọn lọc những chính sách của những cơ quan có thẩm quyền. Tôi không nói những điều đó là đúng hay hợp lí, nhưng ít nhất hãy để cho bộ não của chúng ta thu thập thông tin một cách đầy đủ, suy nghĩ và tư duy trước khi đưa ra phán xét.

[12/29/2019].[12/30/2019].[12/31/2019]

.

Tôi không cô đơn. Đơn giản là tôi ở một mình. Và hơn hết, tôi không buồn vì điều đó.

Ôi! Đúng là điên mà. Tự dưng xem một đoạn video nhỏ để rồi nghĩ quá nhiều thế này.

Nghĩ đến mà cũng sợ rằng đến lúc mình rơi vào hoàn cảnh như thế.

Tôi không biết là mình có thể chờ đến ngày đó được không!

Thật là một video cảm động. Nó khiến mình nghĩ về nhiều chuyện, cả trong quá khứ, hiện tại và thậm chí cả ở tương lai. Cứ như là mọi chuyện đang diễn ra trong suy nghĩ của mình vậy, chính xác là trong tưởng tượng của bản thân mình.

Vào giờ khắc này, tôi chợt cảm thấy một nỗi buồn man mác lướt qua vai.

Tình yêu là gì nhỉ? Tại sao anh và em không cảm nhận chung một nhịp như thế? Để rồi khi mất nhau, ta mới cảm thấy có gì đó không đúng?

Không! Lạc nhịp này vốn dĩ luôn ở đó. Có chăng là ta bỏ quên mà thôi. Nếu đã vậy, thì có lẽ là do duyên tới nhưng số chưa định. Ta xa nhau là vì thế. Dù có hiểu hay không hiểu cũng đành vậy thôi.

Qua năm rồi, đừng nhắc chuyện cũ nữa. Ta hãy đón những chuyện mới thôi nhỉ 🙂

Hết li này, thêm li nữa, cho đến khi cạn chai rượu này thôi.

Anh vẫn yêu em, thế đấy!

Nhưng đó là chuyện đã qua rồi!

Và giờ là những chuyện mới…

[Book]Trực giác siêu linh – Osho

Thông tin sách

Tên sách: Trực giác siêu linh

Tác giả: Osho

Dịch giả: Hồ Minh Trí

Số trang: 271

Quyết định xuất bản số 0808/QĐ-NXBHĐ cấp ngày 28/09/2017


Những cảm nhận sau khi đọc

Với những cuốn sách thuộc thể loại triết-học-siêu-linh thế này (cái tên này do tôi tự đặt) thì rất khó để tóm tắt lại. Mà dẫu có được đi chăng nữa cũng phỏng có ích gì! Theo tôi thì tốt nhất là tự đọc và tự cảm nhận là hơn cả.

Những gì tôi ghi ra ở đây là cảm nhận của bản thân về những nội dung được Osho trao đổi trong sách, và kèm theo đó là những suy nghĩ của cá nhân tôi. Tôi không hề muốn áp đặt bất cứ ý kiến nào, mọi sự diễn giải được nêu ra nhằm bày tỏ hơn là để tranh luận.

Theo tôi hiểu, mọi suy nghĩ và hành động của một người có thể được giải thích bởi ba phần hay ba khía cạnh sau đây:

  • Thứ nhất, là bản năng. Bản năng thuộc về đời sống vật chất, là của nhục thể của mỗi người. Bản năng là tự động, chúng tự vận hành mà không cần sự suy nghĩ của ta. Có thể lấy ví dụ như sự hít thở, như trái tim đập để bơm máu đi khắp cơ thể ta vậy. Ta (gần như) không thể điều khiển những hoạt động này, và cũng không nên như thế. Tưởng tượng rằng nếu bằng cách nào đó mà ta có thể kiểm soát những hoạt động này thì có lẽ ta sẽ chết ngay lập tức. Bởi vì lúc đó ta sẽ phải suy nghĩ hàng tỉ tỉ thứ để cơ thể này có thể tồn tại, và rồi bộ não của chúng ta sẽ bị quá tải đến mức tê liệt. Những thứ thuộc về bản năng thì hãy để cơ thể của ta tự điều chỉnh. Đói thì ăn, khát thì uống, vui thì cười, buồn thì khóc…mọi thứ thuận theo tự nhiên là tốt nhất.

Không! Tôi không nói đến sự ham muốn vô độ của con người. Đừng đổ lỗi những thói tham lam, đam mê quyền lực, ham vinh hoa phú quí hay hoan lạc xác thịt cho bản năng. Hãy nhìn vào những con vật, chúng sống một cách gần như là theo bản năng. Chúng đâu có tham lam đến mức vô chừng như con người, chúng thể hiện uy quyền nhưng không đam mê, chúng quan hệ để duy trì giống nòi chứ không truy hoan đến mức đồi bại.

Chẳng hạn như, nhiều người thích tiền, thích đến mức mờ mắt, đến mức cuồng loạn. Họ suy nghĩ về tiền nhiều đến mức thấy đâu đâu cũng là tiền, dù tiền của ai cũng nghĩ rằng đó (sẽ) là của mình. Họ dùng trăm phương ngàn kế để có được tiền, cho dù có phải sử dụng những hành động xấu xa như thế nào chăng nữa. Và họ đổ lỗi những điều đó là do bản năng của con người, rằng là ai cũng ham tiền, chỉ là người khác thì cố gắng kìm nén điều đó còn họ thì thể hiện ra có phần thái quá mà thôi. Tôi không hề chê trách sự ham tiền (vì điều đó còn phụ thuộc vào ngữ cảnh) nhưng tôi không đồng ý đó là bản năng của con người. Tiền tệ là do xã hội tạo ra, là để vận hành nền kinh tế một cách dễ dàng. Nó là một công cụ được tạo ra bởi lí trí, bởi vậy nên nó không thuộc về bản năng. Có chăng là cách mà những người đó được giáo dục hay cách họ tiếp thu kiến thức, cách họ trải nghiệm đã tạo ra những tư duy như thế.

  • Thứ hai, là trí năng. Thành phần thứ hai này chính là căn nguyên cho sự lầm tưởng của chúng ta về thế giới này. Trí năng là sự duy lí, là sự tư duy một cách có lô-gic. Khi nhìn thấy một sự vật hay hiện tượng, ta tìm mọi cách để diễn giải chúng. Ta cảm thấy vui vẻ, thoải mái khi có thể giải thích được mọi thứ một cách phù hợp. Nhưng nếu không thể dự đoán được chúng, không thể hiểu cách chúng hoạt động thì ta sẽ cảm thấy khó chịu, bứt rứt không yên. Rồi ta lại cố gắng luận giải theo hướng khác, theo cách khác, cho dù có vô lí hay mơ hồ đến đâu chăng nữa. Rất nhiều lần lịch sử đã cho thấy rằng những luận giải của các bậc tiền nhân đều là sự ngộ nhận, thậm chí là cố chấp đến mức lệch lạc. Và cho dù khi thời gian trôi qua, những tinh hoa của loài người sẽ sửa chữa những lầm lạc đó, dẫn dắt con người đi trên những con đường tìm kiếm tri thức mới, với ngọn đèn dẫn đường mới thì vẫn không có gì đảm bảo con đường mà nhân loại đang đi sẽ dẫn tới chân lí đích thực cả. Mà cái gọi là chân lí đích thực đó, cũng không có gì đảm bảo là có thực cả.

Xã hội của chúng ta đề cao sự duy lí. Điều đó không hẳn là sai, nhưng lại có chút không công bằng. Dẫu vậy, cái mà tôi muốn bàn luận ở đây là, chúng ta nên làm chủ suy nghĩ , định hướng cho tư duy của mình hơn là đi theo nó. Trí năng nên là người giúp việc cho ta hơn là ông chủ của ta.

Bản thân tôi cũng là một người suy nghĩ rất nhiều. Suy nghĩ mọi lúc mọi nơi. Thậm chí cả khi đi ngủ thì giấc mơ cũng là một minh chứng cho thấy tôi vẫn đang suy nghĩ. Nhưng mà khác với lúc tỉnh, những giấc mơ cho tôi thấy một cái tôi khác, trần trụi và sợ hãi. Những lúc đó, tôi có cảm giác như trí năng đã đi ngủ và nhường lại sân khấu cho con người sâu thẳm bên trong tôi, mặc dù là tôi chẳng hiểu những điều đó có nghĩa là gì đi nữa. Mà dẫu sao thì sau khi thức dậy những điều đó cũng sẽ nhanh chóng bị chìm ngập giữa bộn bề cuộc sống mà thôi!

  • Thứ ba, là trực giác. Trực giác là chủ đề chính trong cuốn sách này. Theo Osho, trực giác vượt qua những hiểu biết thường thức của con người, và không có con đường nào có thể dẫn đến trực giác được. Trực giác là một bước nhảy lượng tử, chữ của Osho, và do đó ta không thể tư duy để đạt được nó. Trong thiền định, ta có thể coi như đó là sự đốn ngộ. Càng suy nghĩ về nó thì lại càng rời xa nó. Nhưng trực giác không ở đâu xa, nó ở trong chính mỗi con người. Nếu tạm phân chia ra thì bản năng sẽ là tầng thấp nhất, trí năng là tầng giữa và trực giác là đỉnh của ngôi nhà mang tên “con người”. Trực giác không phải là tiềm thức, cũng không phải là vô thức. Linh cảm (đặc biệt là của phụ nữ) cũng chỉ là một mảnh ghép nhỏ của trực giác. Trực giác vốn không phải là thứ để truy cầu, mà là cảm nhận. Khi những suy nghĩ bên trong biến mất, khi mọi giác quan đều ngừng tiếp nhận các tác động của ngoại cảnh…đó là lúc trí năng tạm thời lắng xuống, hòa nhịp cùng với bản năng…thì trực giác sẽ lên tiếng. Nói một cách hình tượng thì lúc này ta đang ở đây nhưng như không đang ở đây. Nhục thể tự vận hành là do bản năng, nhờ trí năng mà nó được sống nhưng cảm nhận được bản chất thật sự của sự sống là do trực giác.

Vốn dĩ tôi muốn diễn giải trực giác theo một cách dễ hiểu hơn nhưng khi làm thế tựa hồ chung lại làm mất đi bản chất thật sự của nó. Không những vậy, những hiểu biết nhỏ bé của tôi sẽ làm cho người đọc có những suy nghĩ lầm lạc về trực giác của Osho. Trực giác của Osho cũng như sự đốn ngộ khi nhập thiền hay Đạo của Lão Tử, (không nên và cũng) không thể giải thích bằng ý kiến cá nhân được.

“Đạo khả Đạo phi thường Đạo

Danh khả Danh phi thường Danh”.

Osho cũng chỉ ra rằng con người khó có thể tiếp cận được cái được gọi là trực giác là bởi những rào cản của sự hiểu biết, bao gồm tri thức, trí năng, trí tưởng tượng và quyền lực.

  1. Sự hiểu biết và tri thức là không giống nhau như nhiều người vẫn nghĩ, trong khi sự hiểu biết thể hiện sự trải nghiệm thì tri thức lại là lí thuyết được truyền lại. Biết càng nhiều thì khoảng cách giữa ta và sự vật càng lớn, biết càng ít thì khoảng cách giữa ta và sự vật càng nhỏ. Khi không có hiểu biết gì thì khoảng cách đó không còn, ta dễ dàng đắm chìm vào sự vật đó và cảm nhận. Nhưng ngay khi ta cảm nhận về sự vật đó thì ta đã có tri thức về nó. Chính vì vậy khi tiếp nhận tri thức từ tiền nhân là ta đã đánh mất cơ hội được trải nghiệm cái cảm nhận đẹp đẽ lúc sơ khai đó. Và dù ta có tìm kiếm được cơ hội trải nghiệm được sự vật mới đi chăng nữa, gần như ngay sau đó ta cũng đã tự tạo ra tri thức cho bản thân và mất đi cảm nhận lúc ban đầu.
  2. Trí năng là rào cản tiếp theo, như đã nói ở trên. Trí năng ngăn cản ta tìm đến trực giác là vì ta không làm chủ được nó. Trí năng là sự duy lí, là tư duy lô-gic. Trí năng không hiểu nổi trực giác, đối với trí năng thì trực giác là phi lô-gic, không có lí lẽ và không diễn giải được. Vì thế nó từ chối trực giác.
  3. Đôi khi chúng ta vẫn nhầm lẫn trí tưởng tượng và trực giác vì chúng có vẻ là mơ hồ như nhau, nhưng thực sự không phải vậy. Trí tưởng tượng là sự sáng tạo hiện thực của con người. Khi ta mơ thì đó cũng là lúc ta tưởng tượng. Và hơn thế nữa, ta vẫn có thể thỏa sức tưởng tượng ngay cả lúc tỉnh. Dù vậy, tất cả những sản phẩm này của tưởng tượng đều là ảo giác, là không có thực. Nhưng trực giác thì khác. Trực giác không tạo ra điều gì cả, nó chỉ phản chiếu lại sự vật mà thôi. Vốn dĩ trực giác luôn ở trong mỗi chúng ta, và vì thế ta không sáng tạo ra chúng, ta chỉ cần tìm tới chúng. Lưu ý rằng các chất kích thích mà con người sử dụng để thoát khỏi thực tại (như những người đó thường nói) đều dẫn đến các hiện thực sai lệch, đó là kết quả của việc kích thích trí tưởng tượng thái quá. Trực giác không nên và cũng không thể được tìm thấy bởi những thứ như thế này.
  4. Quyền lực hay thống trị, theo Osho, là sự thể hiện của cấp bậc thấp nhất – bản năng. Quyền lực là sự cố gắng chứng tỏ bản thân xuất chúng, là sự tranh đấu để thể hiện bản thân. Nhưng tại sao lại phải làm như vậy? Theo tôi thì quyền lực cũng là một sự tự ám thị bởi những quan niệm của xã hội kiểu như phụ nữ thì thấp kém hơn đàn ông, kẻ có nhiều tiền thì thành công hơn kẻ ít tiền…Tất cả mọi sự so sánh đều dẫn đến sự tranh đua, và nếu anh hơn tôi nghĩa là anh có quyền lực hơn tôi, và anh có quyền thống trị tôi và những người như tôi. Nhưng nếu những lí lẽ đó biến mất thì sao? Tôi không cần phải kiếm nhiều tiền như anh, vì điều đó không nói lên rằng tôi thua kém anh. Tôi cũng không cần đánh thắng anh vì chúng ta so tài là để tìm hiểu võ thuật của nhau. Nếu hết thảy mọi thứ đều là để tìm đến chân lí thì thắng hay thua, hơn hay kém đều không quan trọng nữa. Mọi người đều có những suy nghĩ riêng nhưng chân lí thì chỉ có một. Khi trực giác được vận hành, mọi sự xung đột sẽ không còn. Lúc này chân lí sẽ hiển hiện cho tất cả mọi người và quyền lực sẽ biến mất.   

Điểm chung của những rào cản này chính là sự áp đặt ban đầu. Và vì vậy, để tìm đến trực giác thì việc đầu tiên là hãy phủ nhận những áp đặt này.

Phủ nhận tri thức.

Phủ nhận trí năng.

Phủ nhận trí tưởng tượng.

Phủ nhận quyền lực.

Buông xả tất cả những rào cản trên, biến những tư duy thành những cảm nhận, ta sẽ đạt được trực giác siêu linh.

Đó không phải là con đường dễ dàng.

Nhưng khi đạt được điều đó, ta sẽ cảm thấy cuộc đời này đẹp đẽ đến nhường nào.

Điểm đánh giá: 3,5/5

[12/23/2019]Mình say…

Chắc là do anh đang say,

Chứ không phải là yêu đâu em nhỉ?

Chắc là do anh đang mệt mỏi,

Chứ không phải là tỉnh táo mà nói đâu?

Không!

Không!

Anh không say, anh không mệt mỏi!

Không say bia, không say rượu,

Mà say ánh mắt em.

Không!

Không!

Anh không yêu, anh không chìm đắm!

Chỉ là vì em, anh quên mất cảm giác này.

Không phải là con tim cuồng loạn,

Mà là do khối óc cũng mơ hồ.

Không phải là do đôi mắt mờ ảo,

Mà ngay cả đôi tai cũng u mê.

Không phải cảm giác từ xác thịt,

Mà là từ tâm hồn cũng rung lên.

Không!

Xin lỗi em,

Anh yêu em mất rồi!