[06/19/2019]Về nghiên cứu khoa học.

Cho đến bây giờ thì tôi vẫn chưa thực sự viết được một bài nghiên cứu khoa học nào cả. Thói lề mề và không chú tâm của tôi đã khiến cho tôi bỏ lỡ một vài cơ hội từ đầu năm đến giờ. Nhân vừa mới đọc xong quyển Đi vào nghiên cứu khoa học của thầy Nguyễn Văn Tuấn, tôi muốn tổng hợp lại vài điều thầy chia sẻ trong sách, đồng thời bổ sung thêm một số ý của bản thân. Hi vọng rằng chúng sẽ giúp tôi có những bước đi đúng đắn trên con đường nghiên cứu khoa học mà tôi đã chọn.

Trước hết, để nghiên cứu khoa học thì chúng ta cần có văn hóa nghiên cứu khoa học. Dựa vào những hiểu biết của tôi thì văn hóa nghiên cứu khoa học [tối thiểu] bao gồm những điều sau đây:

  • Hoài nghi khoa học: điều này thực sự rất cần thiết đối với một người nghiên cứu. Khi gặp một sự vật hay sự việc bất kì, một người có văn hóa khoa học sẽ đặt câu hỏi tại sao, từ đó liên tục suy nghĩ cho đến khi phát hiện ra vấn đề. Dù chúng ta không giải quyết được vấn đề thì hoài nghi khoa học cũng giúp chúng ta nâng cao khả năng quan sát hiện tượng và tư duy.
  • Thành thật khoa học: làm khoa học là hành trình đi tìm và truyền đạt lại kiến thức. Những kiến thức này cần được hệ thống hóa và công bố cho tất cả mọi người cùng biết, không hề giấu giếm. Vì vậy, ta phải tôn trọng sự thật và đặt nó lên trên hết thảy. Tuyệt đối tránh áp đặt định kiến vào các phát biểu hay kết luận nghiên cứu[1]. Bên cạnh đó, một phát biểu có tính khoa học cần có cơ sở (dựa trên kết quả nghiên cứu) hay tài liệu tham khảo (nếu trích dẫn từ nghiên cứu khác). Việc kèm theo tài liệu tham khảo không chỉ giúp nghiên cứu của chúng ta thêm vững chắc mà còn là sự ghi nhận công trạng của những người nghiên cứu trước. Hãy luôn ghi nhớ rằng kiến thức có tính kế thừa và hầu hết những hiểu biết hiện tại mà chúng ta có là do được truyền đạt lại.
  • Kiểm chứng khoa học: “bằng chứng khoa học có thể không hoàn hảo nhưng dựa vào bằng chứng khoa học chúng ta ít sai hơn là dựa vào kinh nghiệm và niềm tin duy ý chí”. Phương pháp nghiên cứu là thực hành khách quan, nghĩa là dựa trên cơ sở lí thuyết và dữ kiện được thu thập một cách khách quan. Thêm vào đó, những kết quả nghiên cứu phải có tính tái xác thực, nghĩa là có thể kiểm tra tính đúng đắn [của những kết quả này] nếu ta thực hiện những nghiên cứu tương tự khác.
  • Trách nhiệm xã hội: nghiên cứu khoa học là nhằm phục vụ cộng đồng và xã hội. Có những nghiên cứu được ứng dụng ngay vào thực tiễn và thể hiện sự hữu ích một cách trực tiếp (thường là những nghiên cứu ứng dụng) và cũng có những nghiên cứu cung cấp tri thức nhằm hỗ trợ hoặc tạo động lực cho sự phát triển một cách gián tiếp (thường là những nghiên cứu cơ bản). Còn những nghiên cứu xa rời thực tế, không đem lại lợi ích cho xã hội thì nên hạn chế để tránh lãng phí tài nguyên.

Tiếp theo, ta cần có những hành động cụ thể để đạt được thành tựu trong nghiên cứu khoa học:

  • Cần chọn cho mình một chương trình học hay một hướng đi thích hợp. Chúng ta cần phải hiểu rõ bản thân muốn gì, sau đó đặt ra các mục tiêu cụ thể và dựa theo đó mà phấn đấu. Không hẳn là phải làm những gì lớn lao thì mới gọi là thành công. Chỉ cần học hành một cách cẩn thận, tập trung và chuyên sâu thì đều có thể giúp ích cho xã hội.
  • Có được định hướng rồi thì ta phải kiên trì theo đuổi, không nên bỏ giữa chừng vì nản chí hay những lí do thiếu thuyết phục khác. Nên nhớ rằng nghiên cứu khoa học là một quá trình lâu dài và nóng vội cũng không giúp ta đạt được thành quả nhanh hơn – “dục tốc bất đạt”. Hãy chấp nhận một sự thật rằng, con đường nghiên cứu khoa học sẽ có rất nhiều chông gai và những kết quả không như mong đợi chỉ là những thử thách bình thường.
  • Chọn trường tốt, thầy cô tốt và đồng nghiệp tốt. Trường tốt là nơi tạo điều kiện cho ta tiếp cận tri thức khoa học tiên tiến và học hỏi, trao đổi ý tưởng với những người “có đẳng cấp”. Thầy cô tốt là những người sẽ giúp ta được tự do theo đuổi ý tưởng và trợ giúp kiến thức cũng như cách tiến hành nghiên cứu một cách khoa học và hợp lí. Tương tác với đồng nghiệp tốt sẽ giúp chúng ta có cái nhìn đa chiều về vấn đề nghiên cứu. Đôi khi từ những cuộc thảo luận với đồng nghiệp chúng ta sẽ nảy sinh những ý tưởng mới hay những khám phá quan trọng trong lĩnh vực mà ta đang quan tâm.
  • Song song đó, chúng ta phải biết được mình đang ở đâu bằng cách đặt công trình nghiên cứu của mình trong bức tranh toàn cục của lĩnh vực nghiên cứu. Luôn giữ một góc nhìn toàn cảnh sẽ giúp ta duy trì định hướng nghiên cứu khoa học được đặt ra ban đầu.
  • Nắm vững phương pháp và kĩ thuật giúp ta trở thành một người nghiên cứu độc lập, ít bị phụ thuộc vào người khác. Chúng ta không phủ nhận lợi ích của sự hỗ trợ, nhưng phải ý thức rõ rằng công việc nghiên cứu khoa học trước hết là của cá nhân, mọi hỗ trợ khác nên [và chỉ] là bổ sung, không [nên] có tính quyết định. Bên cạnh đó, rèn luyện kĩ năng thông tin và truyền đạt cũng giúp ta tự tin hơn khi tham gia vào “đấu trường” quốc tế. Sẽ thật đáng tiếc nếu chúng ta làm nghiên cứu rất tốt nhưng lại không trình bày được những điểm đáng chú ý của nghiên cứu hay diễn đạt ý tưởng sai lệch đi. Khi đã có được hai điều ở trên thì chúng ta hãy thể hiện thái độ “ở trên” một cách xứng đáng. Điều đó không có nghĩa là trịch thượng hay thái độ bề trên, kiêu ngạo. “Ở trên” ở đây có nghĩa là đứng bên trên những tranh chấp không đáng có, hành xử một cách lịch sự và tập trung vào công việc của bản thân.

Cuối cùng, tôi xin được trình bày lại một số hiểu biết trong hoạt động nghiên cứu khoa học mà tôi nghĩ là cần thiết. Điều này giúp ta tránh những tranh cãi không cần thiết khi thảo luận về các khía cạnh cơ bản của một vấn đề khoa học.

Với tôi, việc phân biệt nghiên cứu cơ bản và nghiên cứu ứng dụng là cần nhưng không nên quá rạch ròi. Thực tế thì nhiều nghiên cứu khoa học gần đây là một sự kết hợp cả yếu tố “cơ bản” lẫn yếu tố “ứng dụng”. Để tạm phân biệt khoa học cơ bản và khoa học ứng dụng thì ta có thể sử dụng 3 tiêu chí sau đây của thầy Tuấn:

  • Động cơ nghiên cứu: mục tiêu của khoa học cơ bản là [sáng tạo] tri thức còn động cơ của khoa học ứng dụng là giải quyết vấn đề thực tế.
  • Sản phẩm nghiên cứu: sản phẩm của khoa học cơ bản là tri thức mới có tính lí thuyết và dữ liệu mới, còn sản phẩm của khoa học ứng dụng là công nghệ và tri thức thực tế.
  • Giá trị nội tại: khoa học cơ bản thì hướng tới hiểu biết về thế giới chung quanh còn khoa học ứng dụng thì nhằm thay đổi hoặc gìn giữ thế giới.

Hầu hết các nghiên cứu khoa học đều bắt đầu bằng những câu hỏi. Vậy, một câu hỏi nghiên cứu như thế nào thì được coi là hay? Một câu hỏi nghiên cứu hay cần đảm bảo 5 tiêu chuẩn sau:

  • Tính khả thi – feasible: cần nhận thức được hạn chế trong thực tế ngay từ khi suy nghĩ đến câu hỏi nghiên cứu. Khi nói về tính khả thi của nghiên cứu thì ta cần xét đến 5 yếu tố sau: đối tượng, kĩ thuật, kinh phí, thời gian và phạm vi. Tuy nhiên, có những điều là hạn chế ở hiện tại nhưng vẫn có khả năng khả thi ở tương lai, ta cũng cần lưu ý điều này.
  • Tính thú vị – interesting: đây nên là động cơ để theo đuổi nghiên cứu khoa học. Một câu hỏi nghiên cứu thú vị thì thường mang tính thách thức và khiến cho mọi người cảm thấy bất ngờ.
  • Tính mới – novelty: nghĩa là đóng góp thêm thông tin mới hay dữ liệu mới. Những nghiên cứu lặp lại đơn thuần thì thường nhàm chán, ta không nên tốn thời gian và công sức vào những nghiên cứu như vậy.  
  • Tính đạo đức – ethics.
  • Tính có liên quan, ảnh hưởng – relevance.

Đối với các nghiên cứu khoa học thì tài liệu tham khảo thực sự rất cần thiết. Không chỉ là sự ghi nhận đóng góp của những người đi trước mà việc tham khảo [nhiều] tài liệu cũng cho thấy chúng ta thực sự nghiêm túc khi tiến hành nghiên cứu khoa học. Ở đây chúng ta không bàn về cách trích dẫn[2] mà là khi nào thì cần phải trích dẫn. Đó là:

  • Trích dẫn nguyên văn nghiên cứu hay phát biểu của một tác giả hay của chính mình.
  • Khi đề cập đến một phát biểu hay tóm lược ý kiến của người khác mà chúng ta dùng làm nền tảng cho nghiên cứu của mình.
  • Những phát biểu có kèm theo con số, đề cập đến dữ liệu hay phát hiện của người khác.

Không phải tất cả các nghiên cứu đăng báo thì đều được coi là bài báo khoa học. Một bài báo được xem là bài báo khoa học chỉ khi nào “nó đã qua cơ chế bình duyệt và được công bố trên một tập san chuyên môn”. Ta có thể hiểu là cần phải có một đội ngũ chuyên gia trong ngành giỏi và uy tín, một lộ trình xét duyệt khách quan và phù hợp, các tiêu chí khoa học cụ thể và hợp lí, tập san đúng chuyên ngành và được đánh giá tốt. Để đánh giá một tập san khoa học, người ta thường sử dụng hệ số ảnh hưởng (impact factor – IF). IF là tần số trích dẫn trung bình của những bài báo khoa học sau khi đã công bố trong vòng hai năm. IF chỉ tính cho những tập san được liệt kê trong danh bạ ISI hay Journal Citation Report của ISI.

Ví dụ: trong năm 2016 và 2017, tập san A công bố 100 bài báo khoa học. Năm 2018, ta thống kê rằng có 1500 bài báo khác trích dẫn 100 bài báo này thì IF của tập san A sẽ là 1500/100 = 15. Rõ ràng cách tính bình quân như vậy khiến cho IF có khá nhiều hạn chế, song ta sẽ không đề cập ở đây.

Vậy đánh giá một nhà khoa học thì như thế nào? Theo các hội đồng khoa học thì những chỉ số sau đây có thể dùng để đánh giá năng lực của một nhà khoa học:

  • Số lượng ấn phẩm khoa học đã được công bố. Tuy nhiên cần xem xét cả chất lượng của những ấn phẩm này: một nhà khoa học giỏi có thể chỉ công bố một vài công trình nhưng đó là những công trình có giá trị lâu dài và được cả cộng đồng khoa học đánh giá cao.
  • Chỉ số trích dẫn hay số lần trích dẫn công trình, bài báo khoa học. Dù vậy, do đặc thù của từng lĩnh vực mà chỉ số trích dẫn sẽ có sự khác biệt khá đáng kể giữa các bộ môn khoa học. Nghĩa là khi so sánh chỉ số trích dẫn thì ta chỉ nên so sánh các nghiên cứu hay các nhà khoa học có cùng lĩnh vực với nhau.
  • Vị trí của tác giả khi được đề tên lên một bài báo khoa học. Thông thường thì tác giả thứ nhất (tên đầu tiên trong danh sách tác giả) và tác giả sau cùng (tên cuối cùng trong danh sách tác giả) là những người có nhiều đóng góp nhất cũng như chịu trách nhiệm về dữ liệu trong bài báo khoa học. Bằng cách kết hợp vai trò của tác giả trong một bài báo khoa học và hệ số ảnh hưởng của tập san mà bài báo đó được đăng, người ta tính được chỉ số Z theo công thức bình quân có trọng số.

Ví dụ: một nhà khoa học có 3 bài báo khoa học được công bố trên 3 tập san khác nhau. Ở bài báo số 1, nhà khoa học là tác giả chính nên có phần trăm đóng góp là 100%  và IF của tập san đăng bài này là 5. Tương tự như vậy đối với bài báo số 2, phần trăm đóng góp của nhà khoa học là 30% và IF của tập san này là 3. Đối với bài báo số 3, phần trăm đóng góp của nhà khoa học là 30% và IF của tập san thứ ba là 2. Như vậy, chỉ số Z của nhà khoa học này được tính là: 100%*5 + 30%*3 + 30%*2 = 6,5.

  • Chỉ số H (Hirsch index – H index): chỉ số H của một nhà khoa học là “H công trình trong số N công trình của nhà khoa học đó được trích dẫn ít nhất H lần, và (N – H) [công trình] được trích dẫn dưới H lần”.

Ví dụ: một nhà khoa học có H = 10 nghĩa là nhà khoa học này có 10 công trình nghiên cứu với mỗi công trình được trích dẫn ít nhất là 10 lần.

Ngoài ra còn nhiều chỉ số khác như chỉ số H chuẩn hóa, chỉ số g, chỉ số H đương đại, chỉ số H cá nhân…nhưng không một chỉ số nào hoàn chỉnh. Dù vậy, các chỉ số ở trên vẫn cung cấp cho ta những đánh giá khách quan và tốt hơn những ý kiến các nhân hay những yếu tố chủ quan khác trong cơ chế bình duyệt thông thường.


[1] Ý kiến của bản thân chỉ nên dùng để tham khảo. Do đó, không nên nói hay phát biểu một cách mập mờ vì sẽ khiến người nghe nhầm lẫn.

[2] Các chuẩn trích dẫn như APA, Chicago… đều có tài liệu hướng dẫn cụ thể và bạn đọc có thể tải về từ internet.

Advertisements

[Book]Tối giản – Hideko Yamashita.

Thông tin sách

Tên sách: Tối giản

Tác giả: Hideko Yamashita

Dịch giả: Phạm Hưng Long

Số trang: 230

Quyết định xuất bản số 80/QĐ-ThG cấp ngày 30/01/2019


Những suy nghĩ sau khi đọc và tóm tắt sách

Quyển sách tôi đang để trước mặt lúc này là quyển Tối giản của tác giả Hideko Yamashita. Nghe thì có vẻ hiển nhiên vì tôi đang viết cảm nhận về nó cơ mà 😊. Thực ra không phải lúc nào viết cảm nhận về những gì tôi đọc được từ một cuốn sách thì nó cũng cần hiện diện ngay trước mặt tôi. Đôi lúc tôi chỉ bất chợt liên tưởng về một vấn đề nào đó vừa nảy ra trong đầu và gõ ngay lên Word Press. Nhưng đa phần những lần như thế thì ý tưởng của tôi sẽ bị “trôi” đi một cách chóng vánh do cái thói xao nhãng của tôi.

Không lòng vòng nữa, tôi sẽ viết ngay đây!

Đây không phải là cuốn sách đầu tiên mà tôi đọc về lối sống tối giản. Trước đó tôi từng đọc cuốn Nghệ thuật bài trí của người Nhật của Marie Kondo, Lối sống tối giản của người Nhật của Sasaki Fumio và một vài cuốn khác nữa. Song cuốn sách này đã thu hút tôi ngay từ lần đầu bởi vì trang bìa rất đẹp của nó, phải nói là tôi ấn tượng tới mức quyết định mua ngay khi đó. Và khi nhận được sách thì tôi cảm thấy quả thật đó là một quyết định đúng đắn. Khổ sách nhỏ gọn (bằng cỡ của một cuốn sổ tay ghi chú), giấy khá mượt, chữ và hình minh họa được in rõ ràng. Có một đai bằng giấy ôm quanh cuốn sách, và tôi đã gỡ nó ra vì thấy hơi vướng víu. Tờ đánh dấu trang được kẹp vào sách cũng nhỏ gọn như là chính cuốn sách vậy, và có một dòng chữ được in lên trên đó: “Giải phóng không gian sống là cách chúng ta đối xử tốt với bản thân.”

Nội dung của cuốn Tối giản này có phần hơi khác so với hai cuốn sách ở trên. Dù cũng có những lời khuyên cũng như những hướng dẫn để thực hành lối sống tối giản, song theo tôi cảm nhận thì tác giả hướng người đọc vào việc thay đổi tư duy và suy nghĩ ở một tầm cao hơn (đáng tiếc là vẫn chưa vượt qua hẳn) so với thế giới hữu hình – vật chất xung quanh. Hầu hết những người sống tối giản đều cảm nhận được ít nhiều những ảnh hưởng tích cực mà lối sống này đem lại, và tác giả Hideko sẽ giúp chúng ta giải thích kĩ những điều này qua từng nội dung của cuốn sách. Với những ai ưa thích hoặc đang muốn hướng tới một cuộc sống đơn giản hơn, tự do hơn và đầy hứng khởi hơn thì Tối giản là một lựa chọn thực sự phù hợp. Dù bạn có thể không thực hành lối sống tối giản thì tôi nghĩ rằng ít nhất bạn cũng sẽ nhận ra được phần nào đó của ý nghĩa thực sự cho cuộc sống của bạn.

Bạn hãy thử nhìn quanh phòng của bạn, bạn có thấy khá nhiều đồ đạc hay không? Tất nhiên là nhiều rồi, vì bạn đã mua chúng để sử dụng cho nhiều mục đích khác nhau cơ mà! Nhưng bạn còn nhớ lần gần nhất bạn sử dụng chúng là khi nào hay không? Có những thứ bạn sử dụng khá thường xuyên, thậm chí là hàng ngày như quần áo đi làm hay đi học, bình giữ nhiệt, laptop…Những thứ khác thì thi thoảng bạn mới dùng tới như những sổ tiết kiệm, bằng cấp,…Bên cạnh đó, bạn sẽ vô tình bỏ qua khá nhiều vật dụng khác mà bạn chỉ sử dụng đôi lần rồi bỏ mặc chúng bám bụi cho đến tận bây giờ. Đó là những vật dụng không thực sự cần thiết đối với bạn. Nếu bạn không phải là một người có thói quen sưu tập kì dị thì việc giữ lại tất cả những thứ không cần thiết này trông có vẻ hơi khác thường. Bạn không muốn vứt bỏ chúng vì nhiều lí do. Và tôi sẽ liệt kê cho bạn một vài lí do phổ biến nhé:

  • Bạn nghĩ rằng bạn sẽ sử dụng chúng vào một ngày nào đó (mà đó là ngày nào ấy nhỉ?).
  • Bạn đã mua chúng vào đợt giảm giá dù không cần lắm. Nhưng bạn vẫn chưa sử dụng chúng nên nếu bỏ đi thì thật tiếc (đã không thực sự cần thì dùng làm gì nhỉ?)
  • Đó là những món đồ kỉ niệm, những món quà mà bạn được người khác tặng (chà, những thứ này thì hơi khó xử đấy. Nhưng hãy tự hỏi bản thân xem, những món đồ đó đã hoàn thành xong mục đích của nó chưa, và liệu những người tặng có thực sự phiền lòng khi bạn đem cho, tặng hay bỏ món đồ đó đi không?)

Bạn không thể vứt bỏ được những thứ không cần thiết này bởi vì sâu trong suy nghĩ của bạn thì bạn vẫn có cảm giác sở hữu chúng. Cho dù có sử dụng hay không thì chúng là của bạn, và vì vậy bạn sẽ luôn giữ chúng bên mình. Nhưng nếu những đồ vật này không muốn điều đó thì sao? Những thứ mà chúng ta mua hay được tặng đều vì một mục đích ban đầu gì đó. Khi bạn sử dụng và không còn cần chúng nữa thì chúng đã hoàn thành xong mục đích mua hay được tặng. Thậm chí khi bạn không sử dụng và không biết có cần đến chúng hay không thì chúng cũng đã hoàn thành được mục đích tồn tại của chúng – đó là giúp bạn nhận ra điều gì thực sự là cần thiết.

Hãy thử tưởng tượng tình huống sau đây: một người bạn tặng cho tôi một cuốn sách với vài dòng đề tặng. Tôi vui vẻ nhận sách và tự nhủ rằng một ngày nào đó mình sẽ đọc. Tuy nhiên, vì không phải là loại sách mà tôi thích đọc cho nên nó đã ở trên kệ hơn 4 năm và bị phủ một lớp bụi khá dày. Một ngày nọ tôi dọn dẹp kệ sách và thấy nó. Tôi phủi sạch bụi và giở vài trang đầu ra đọc thử. Vẫn không thể nào cảm nhận được nội dung của nó nên tôi đành cất lại lên kệ. Bạn có cảm giác gì khi đọc câu chuyện tưởng tượng ở trên? Và vì bạn cũng không hề liên quan gì đến câu chuyện này, bạn có nghĩ rằng hành động “cất sách” của tôi là phù hợp hay không? Hay bạn cho rằng tôi nên trao tặng cuốn sách đó cho một ai khác cần hơn tôi?

Nội dung chính của Tối giản chính là của triết lí Danshari. Nói một cách dễ hiểu thì Dansahri là “kĩ thuật dọn dẹp giúp chúng ta có thể nhận thức bản thân, sắp xếp lại suy nghĩ hỗn loạn trong đầu và khiến cuộc sống dễ chịu hơn”. Danshari gồm ba hành động kết hợp: Dan (Đoạn) , Sha (Xả)Ri (Li):

  • Đoạn: nghĩa là đoạn tuyệt với những thứ không cần thiết. Ở đây tôi đang nói về việc thay đổi suy nghĩ về những vật dụng xung quanh chúng ta. Nếu bạn nghĩ rằng muốn bỏ một đồ vật gì đó thì chỉ cần vứt nó vào sọt rác là xong thì bạn vẫn chưa đến được gốc rễ của vấn đề. Như đã trình bày ở trên, điều đầu tiên khiến chúng ta khó có thể từ bỏ một thứ gì đó chính là suy nghĩ của chúng ta. Cảm giác tiếc của, cảm thấy lãng phí hay sự hoài niệm về đồ vật mới là vật cản khiến chúng ta không thể thực hành việc buông bỏ được. Như vậy, muốn thực hiện Danshari thì việc đầu tiên phải làm là nhận thức bản thân, xác định lại mối liên hệ giữa chúng ta với đồ vật và nhận ra chủ thể trong mối liên hệ này là chúng ta. Khi đã ở đúng vị trí thì chúng ta sẽ thấy rằng những đồ vật đang hiện hữu quanh ta là nhằm giúp ích cho ta, mang lại niềm vui cho ta và khiến ta thoải mái hơn. Và khi chúng không thỏa mãn tất cả những điều này thì chúng không còn cần thiết nữa. Ta phải giải phóng chúng ta khỏi chúng (và một sự thật thú vị khác là chúng cũng sẽ được giải phóng khỏi chính chúng ta, ha ha) – đoạn tuyệt suy nghĩ về chúng.
  • Xả:nghĩa là vứt bỏ những thứ gây lộn xộn cho không gian sống của chúng ta. Khi đã có được tư duy rõ ràng về những đồ vật xung quanh ta rồi thì bước tiếp theo là thể hiện điều đó bằng hành động. Trước tiên là phân loại, sau đó vứt bỏ hoặc cho tặng những vật dụng không cần thiết, và cuối cùng là sắp xếp lại những thứ cần thiết một cách có khoa học. Nói thì thường dễ hơn làm. Việc vứt bỏ một thứ gì đó không hề dễ dàng, nhất là khi suy nghĩ của chúng ta vẫn chưa thực sự thông suốt. Vì vậy, chúng ta có thể thực hiện Đoạn và Xả nhiều lần cho đến khi đạt được kết quả mong đợi.
  • Li: nghĩa là thoát khỏi mối ràng buộc với thế giới vật chất[1]. Lúc này chúng ta đã đạt nhận thức về mối liên hệ giữa bản nhân và thế giới vật chất hiện tại. Tôi không nói bạn rời bỏ thực tại (chúng ta không nói về vấn đề tâm linh hay triết học ở đây). Mối liên hệ giữa chúng ta với thế giới này là sự hòa hợp cả về tinh thần lẫn thể xác. Ở trên chúng ta đã thể hiện sự đồng điệu về thể xác thông qua việc xác định những gì thực sự cần thiết (phần lượng của mối liên hệ), và đến đây thì chúng ta sẽ cố gắng để dung hòa tinh thần của chúng ta với mọi thứ xung quanh (phần chất của mối liên hệ). Nên nhớ rằng, một khi chưa đạt được sự hòa hợp thực sự thì việc Đoạn và Xả vẫn sẽ tiếp diễn không ngừng. Chúng ta không còn đánh giá một vật là dùng được thì cần được giữ lại mà lúc này chúng ta sẽ biết được bản thân cần sử dụng chúng thì đó là những thứ cần thiết. Không phải là ở quá khứ (những hoài niệm, tiếc của) và cũng không phải là ở tương lai (một ngày nào đó sẽ dùng đến), trục thời gian lúc này được kéo về hiện tại cho chúng ta (sự cần thiết).

Nắm bắt được triết lí Danshari thì chúng ta sẽ dễ dàng thực hiện được lối sống tối giản một cách tự nhiên, từ bỏ mọi dục vọng cũng như những ham muốn vật chất của bản thân.

Quay trở lại nội dung chính của sách, chúng ta sẽ điểm một vài ý chính theo trình tự trình bày của tác giả. Đối với những bạn muốn được hướng dẫn thực hành cụ thể thì tôi nghĩ bạn có thể xem thêm phần tóm tắt cuốn Nghệ thuật bài trí của người Nhật.

Chúng ta sẽ bắt đầu với việc nắm rõ cơ chế trước khi thực hiện Danshari. Trong Danshari, việc dọn dẹp được nâng tầm lên thành những hành động cân nhắc và xem xét mối quan hệ giữa ta và đồ vật tại thời điểm hiện tại, sau đó đưa ra quyết định là giữ lại đồ vật đó hay là bỏ nó đi. Chúng ta thường dọn dẹp một cách vô thức, hay nói chính xác hơn là bỏ qua việc tư duy thực sự về mối liên hệ giữa bản thân ta với không gian sống. Vì vậy, có những trường hợp sau một thời gian vứt bỏ đi những vật dụng (mà chúng ta nghĩ) không cần thiết thì chúng ta lại đem về những thứ tương tự. Kết quả là không có điều gì thực sự được cải thiện, không gian sống của chúng ta lại bề bộn như trước. Chỉ cần lựa chọn một cách cẩn thận những vật dụng phù hợp với cuộc sống của mình thì việc dọn dẹp có lẽ cũng không thực sự cần thiết nữa. Như vậy, việc thực hành dọn dẹp không chỉ gói gọn ở căn phòng của ta mà nó mở rộng ra cả khi chúng ta đi mua sắm đồ dùng nữa. Lúc này, chúng ta sẽ chỉ cần mua những thứ được sử dụng thường xuyên cũng như có thể tận dụng hết chức năng của chúng. Nếu không mua về những thứ không cần thiết thì chúng ta đâu cần nhọc công phải dọn dẹp, phải không nào?

“Đồ vật không được sử dụng sẽ không có ý nghĩa”. Tác giả Hideko đã tổng hợp được ba mối liên hệ giữa cá nhân và đồ vật như sau:

  • “Vật dụng phải được sử dụng”. Nếu không được sử dụng thì nó không thực sự cần thiết và chúng ta cần buông bỏ nó.
  • “Vật dụng hiện tại và bây giờ phải đặt ở nơi cần đến nó”. Khi chúng ta không cần đến những vật dụng này thì cách tốt hơn là nên tặng lại cho những người thực sự cần đến chúng – nơi mà chúng thực sự có ích.
  • “Vật dụng được đặt đúng chỗ sẽ thể hiện vẻ đẹp của chính nó”. Bạn có thể dễ dàng nhận ra điều này đối với những đồ vật là sản phẩm nghệ thuật như tranh, ảnh, tượng, mô hình…khi đến tham quan triển lãm nghệ thuật.

Nhận thức đầy đủ những mối liên hệ này sẽ giúp bạn thực hành Danshari tốt hơn.

Bây giờ chúng ta sẽ đi tìm hiểu căn nguyên của sự bừa bộn: tại sao lại có nhiều thứ không cần thiết xung quanh ta thế nhỉ? Có nhiều nguyên nhân nhưng hầu hết chúng đều có một xuất phát điểm, đó chính là suy nghĩ ham muốn của chúng ta.

  • Lí do đầu tiên phải kể đến chính là chúng ta thích mua những đồ vật giá rẻ, đặc biệt là lúc chúng đang được khuyến mãi. Có bao giờ bạn mua những thứ mà chưa chắc sẽ sử dụng hay không có khả năng tận dụng hết nhưng vì thấy nó…rẻ nên vẫn mua chưa? Tôi thì có đấy, và bây giờ thì đỡ nhiều rồi 😊. Dị hơn một chút thì chúng ta sẽ có những người lo lắng một cách thái quá về tương lai. Họ thường cố gắng tích trữ nhiều nhất có thể vì sợ rằng không còn dịp nào khác trong tương lai có thể mua được những thứ này.
  • Bạn cần phải ở nhà để dọn dẹp. Và nếu không có mặt ở nhà thì bạn dọn dẹp như thế nào? Bạn có thể thuê người giúp việc nhưng không phải thứ gì bạn cũng có thể để họ dọn dẹp được, nhất là những đồ vật kỉ niệm hay tiền bạc. Những người thường vin vào một cớ nào đó để ra ngoài là họ đang trốn tránh việc dọn dẹp và để không phải đối diện với sự bừa bộn. Nhưng dù trốn tránh thì sự bừa bộn cũng đâu có buông tha cho họ. Hơn thế nữa, sự bừa bộn ngày càng được tích lũy sẽ bóp nghẹt không gian sống của bạn, khiến bạn ngày càng cảm thấy mệt mỏi, bức bối và càng muốn đi ra ngoài nhiều hơn. Một vòng lặp được bắt đầu. Mục tiêu của Danshari là giáo dục về nhà ở và “tiền đề quan trọng nhất của nhà ở là đảm bảo sức khỏe và an toàn”. Sự bừa bộn vi phạm của hai điều trên.
  • Một lí do khá phổ biến khác mà mọi người thường sử dụng khi được hỏi về việc giữ lại những đồ vật không cần thiết đó là sự hoài niệm quá khứ. Có thể bạn không dám thừa nhận nhưng thực tế thì một đồ vật cho dù mang bao nhiêu kỉ niệm đi chăng nữa thì ý nghĩa của chúng cũng sẽ phai mờ dần theo thời gian. Có những mối quan hệ bạn bè từng một thời rất khăng khít thì nay cũng không còn, bạn nghĩ rằng những món đồ kỉ niệm đó sẽ giữ được ý nghĩa ban đầu trong bao lâu? Tôi không nói là chúng ta phải vứt bỏ hết quá khứ. Hãy chọn lọc và chỉ giữ lại những kỉ niệm thật sự có ý nghĩa với chúng ta.

Sau khi đã biết suy nghĩ là ngọn nguồn của sự trì trệ trong Đoạn và Xả thì chúng ta hãy cùng tác giả chấn chỉnh lại tư duy theo Danshari. Lẽ thường thì nhiều người khi bắt đầu dọn dẹp theo phong cách “tối giản” thì họ sẽ bắt đầu vứt bỏ rất nhiều vật dụng, thậm chí cả đồ vật của người khác. Điều này theo Danshari là không đúng. Danshari bắt đầu với việc tự nhận thức mối liên hệ giữa con người và đồ vật, như vậy mỗi người sẽ có những liên kết khác nhau với đồ vật quanh họ. Chúng ta không muốn người khác đối xử với vật dụng của ta như thế nào thì chúng ta cũng không nên làm như thế với đồ vật của họ, “Kỉ sở bất dục vật thi ư nhân”. Bên cạnh đó, với những đồ vật được sử dụng chung thì cũng không cần để tâm quá nhiều. Thay vì vậy thì chúng ta hãy tập trung vào việc sắp xếp lại sự hỗn loạn của bản thân, sau đó mọi thứ xung quanh chúng ta sẽ bị cuốn vào vòng xoáy Danshari này. Điều này nghe có vẻ hơi mơ hồ nhưng nó giống như việc bạn ngồi giữa những người đồng việc đang chuyên tâm làm việc thì bất giác bạn cũng sẽ tập trung vào công việc của mình vậy. Điều tiếp theo là việc định nghĩa lại sự lãng phí. Lãng phí ở đây không phải là vứt bỏ đồ đạc, nói chính xác hơn thì lãng phí là giữ khư khư những đồ vật không còn dùng đến ở bên mình mà không chịu vứt bỏ hay chuyển giao đến nơi đồ vật thực sự được sử dụng. Sự lãng phí ở đây là sự lãng phí về công năng hay mục đích tồn tại của đồ vật. Khi giữ quá nhiều đồ đạc ở bên mình thì chính bạn sẽ tạo ra một sự thật được gọi là nghịch lí về sự lựa chọn, đó là vì có quá nhiều đồ vật cùng chức năng mà khi cần dùng đến bạn cảm thấy thật khó khăn khi quyết định nên sử dụng thứ nào. Các bạn nữ có lẽ thấu hiểu điều này khi đứng trước tủ đồ đầy ắp quần nào nhưng lại không biết nên chọn bộ nào để mặc đi chơi bạn bè vào một lúc nào đấy. Và điều cuối cùng để biện minh cho việc giữ lại đồ vật là kì vọng rằng mình sẽ sử dụng chúng vào một thời điểm chưa biết trong tương lai. Không ai biết trước tương lai như thế nào cả cho nên phòng hờ trước là một quyết định khôn ngoan. Nhưng tin tôi đi, hầu hết các quyết định này đều không khôn ngoan chút nào. Ý tôi không phải là chúng ta có thể biết được tương lai như thế nào và có biện pháp phù hợp để trù tính cho mọi khả năng xảy ra, như vậy thì tôi sẽ dự trữ được những thứ thật cần thiết. Mà nếu tôi có được khả năng phi thường này thì tương lai đó có lẽ sẽ không xảy ra nữa[2]. Lí do chính xác hơn là do chúng ta đã đánh giá hơi quá đáng các khả năng xảy ra của những tình huống này. Thêm vào đó, chúng ta đều sẽ có được những lựa chọn thay thế tốt hơn (hoặc ít nhất là tương đương) trong tương lai. Một chiếc PS4 đang khuyến mãi 50% ư? Khi Sony tung ra chiếc PS5 thì có lẽ PS4 sẽ chỉ còn nửa giá thôi, mà nửa giá trị ở tương lai chiết khấu về quá khứ thì hẳn nhiên là cao hơn so với nửa giá trị ở quá khứ rồi[3].  

Phần cuối của cuốn sách có nói về những nguyên tắc dọn dẹp được tác giả đúc kết sau nhiều năm thực hành Danshari. Với tôi thì ba nguyên tắc sau đây thực sự là hữu ích.

  • Phân loại đồ đạc thành ba nhóm theo mỗi mức độ. Bắt đầu từ mức độ tổng thể của toàn bộ không gian sống, rồi chia thành ba nhóm theo công năng chính. Rồi từ mỗi nhóm này ta lại chia thành ba nhóm nhỏ hơn theo mức độ hoặc chức năng cụ thể. Rồi cứ tiếp tục như thế cho đến khi tất cả đồ vật đều được phân loại. Lưu ý rằng bạn phải phân loại sau khi đã đoạn tuyệt và vứt bỏ những thứ không cần thiết, nếu không thì bạn sẽ cực kì nản với đống đồ vật chung quanh đấy. Chia hai nhóm thì dễ lẫn lộn, còn nếu chia nhiều hơn ba nhóm thì sẽ hơi khó nhớ.
  • Quy tắc hạn chế tổng lượng 7 – 5 – 1. Không phải là chuỗi số thần thánh gì đâu, đây chỉ là tỉ lệ của không gian cần thiết để cất giữ đồ đạc thôi. Đối với các tủ chứa thì chỉ cần 70% không gian để chứa đồ đạc; đối với các phương tiện cất giữ có không gian mở như giá, kệ, chạn…thì dành 50% không gian để cất đồ; còn với những đồ vật có tính trang trí thì chỉ cần 10% để trưng bày và sử dụng thôi. Khoảng không gian còn lại chính là không gian cho chúng ta “thở” cũng như cho đồ vật “cùng được thở”!
  • Chủ nghĩa vừa phải, biết đủ. Điều này thể hiện khi chúng ta muốn mua sắm thêm các vật dụng cho gia đình. Trước khi quyết định mua một thứ gì đó, hãy chắc chắn là nó thực sự cần thiết. Bạn có thể cần một thời gian tương đối để suy nghĩ kĩ, tìm các giải pháp thay thế từ những đồ vật xung quanh hoặc nhờ sự hỗ trợ từ người khác (có thể một người bạn của chúng ta đang có sẵn vật dụng đó và không còn cần dùng nữa đấy). “Tri túc tiện túc, đãi túc hà thời túc”, lời của người xưa thật chí lí.
Điểm đánh giá: 3,0/5

[1] Nội dung trong sách là đề cập đến việc khẳng định cái tôi, thoát khỏi mối ràng buộc với đồ vật và tự do tự tại trong không gian đã được dọn dẹp. Tuy nhiên, tôi muốn nâng tầm suy nghĩ đó lên một bước nên đã chỉnh lại theo ý kiến cá nhân.

[2] Nghe giống như Doctor Strange nói trong Avengers: Infinity war nhỉ, ha ha!

[3] Giá trị của tiền tệ theo thời gian. Khoảng vào những năm 1998 thì chỉ cần 1000 VNĐ là tôi có thể mua được một gói xôi bắp để ăn thì bây giờ (năm 2019) để mua được một gói xôi như thế thì tôi cần tới 15000 VNĐ, cao hơn gấp 15 lần.

[Book]Điểm mù – Max H. Bazerman, Ann E. Tenbrunsel

Thông tin sách

Tên sách: Điểm mù

Tác giả: Max H. Bazerman, Ann E. Tenbrunsel

Dịch giả: Phạm Linh

Số trang: 265

Quyết định xuất bản số 300/QĐ-NXBTN cấp ngày 24/05/2016


Tóm tắt sách và những suy nghĩ sau khi đọc

Trong khi đọc cuốn sách này tôi thường liên tưởng đến một cuốn sách mà tôi đã từng đọc cách đây khá lâu, đó là cuốn Phải Trái Đúng Sai của Michael Sandel. Đó là do hai cuốn đều sử dụng nhiều ví dụ giống nhau. Và những ví dụ này có thể coi là những kinh điển trong lĩnh vực Đạo đức học.

Nói sơ về hình thức cuốn sách thì cuốn sách này được phát hành bởi công ti sách PandaBooks (một cái tên khá mới đối với tôi). Sách khá to bản, bìa mềm, giấy tốt, chữ in to và rõ nét, không lem. Tuy nhiên, trong sách có khá nhiều lỗi chính tả, nhiều đoạn khó hiểu (mà tôi nghĩ là do bị sót nội dung khi dịch), điều này khiến cho tôi khó mà hài lòng được. Hi vọng trong lần tái bản tiếp theo thì những lỗi trên sẽ được khắc phục. Nói chung, nếu bạn không quá khắt khe thì cuốn sách này khá ổn về mặt hình thức.

Như đã nói ở trên, cuốn sách này trình bày các vấn đề liên quan đến đạo đức và bối cảnh chính ở đây là các quyết định trong hoạt động kinh doanh. Điểm mù ở đây chính là sự mơ hồ và thiếu sót khía cạnh đạo đức trong mỗi quyết định được đưa ra với từng cấp độ: cá nhân, tổ chức và xã hội (chính phủ). Tôi xin được chia nội dung của cuốn sách này thành 3 phần:

  • Phần thứ nhất (chương 1-4): giải thích về việc hình thành “điểm mù” đạo đức khi tiến hành ra quyết định.
  • Phần thứ hai (chương 5-7): tiếp cận theo 3 cấp độ: cá nhân, tổ chức và chính phủ.
  • Phần cuối (chương 8): một số gợi ý của nhóm tác giả về việc hạn chế “điểm mù”.
Continue reading “[Book]Điểm mù – Max H. Bazerman, Ann E. Tenbrunsel”

[Book]Bong bóng kinh tế và làn sóng vỡ nợ quốc gia – Michael Lewis.

Thông tin sách

Tên sách: Bong bóng kinh tế và làn sóng vỡ nợ quốc gia

Tác giả: Michael Lewis

Dịch giả: Khánh Trang

Số trang: 330

Quyết định xuất bản số 529/QĐ-NXBLĐXH cấp ngày 31/10/2018


Những suy nghĩ sau khi đọc

Phải nói rằng việc đọc một…lèo nhiều tận bảy quyển sách mà mỗi quyển sách là một chủ đề khác nhau (từ triết học, kinh tế, hùng biện, phong cách sống, tâm lí học, tản văn cho đến thống kê học) là một trải nghiệm thú vị. Thực sự khả năng đọc và tập trung của tôi đã tăng lên đáng kể, một điều đáng mừng đối với tôi. Đôi lúc tôi tự hỏi đọc nhiều như vậy có khi nào bị “ngộ” không nhỉ, nhưng mà thực sự chỉ là chút suy nghĩ vớ vẩn khi nhìn mưa rơi mà thôi, ha ha.

Cuốn sách sau đây mà tôi viết cảm nhận (ngay sau cuốn Hùng biện kiểu TED (1) mà tôi đã đăng cách đây khoảng hai hôm) cũng nằm trong loạt sách mà tôi vừa kể ở trên. Không phải những cuốn sách nào tôi đọc và cảm thấy hay thì tôi đều viết cảm nhận, sự thực là tôi viết theo cảm hứng bất chợt. Vì lúc này đây, khi đang gõ những con chữ này thì tôi đang ngồi uống cà phê ở một quán nhỏ gần nhà, bên ngoài thì trời đang mưa rả rích, tiện có sẵn cuốn sách vừa mới đọc xong nên viết vài dòng, vậy thôi.

Continue reading “[Book]Bong bóng kinh tế và làn sóng vỡ nợ quốc gia – Michael Lewis.”

[Book]Hùng biện kiểu TED(1) – Chris Aderson.

Thông tin sách

Tên sách: Hùng biện kiểu TED – Bí quyết diễn thuyết trước đám đông “chuẩn TED”

Tác giả: Chris Aderson

Dịch giả: Hồng Hạnh

Số trang: 446

Quyết định xuất bản số 221/QĐ-ThG cấp ngày 05/03/2018


Những suy nghĩ sau khi đọc

Công việc chính của tôi là giảng dạy và việc đọc sách vừa là “nhiệm vụ” vừa là sở thích, cho nên bạn sẽ thấy tôi đọc khá nhiều loại sách. Có những quyển tôi sẽ cố gắng truyền tải lại toàn bộ nội dung, có những quyển tôi chỉ ghi lại những ý chính mà tôi cho rằng đáng đọc. Thường thì tôi đi theo một kiểu trình bày nhưng hôm nay tôi sẽ “dở chứng” theo một kiểu mới.

Continue reading “[Book]Hùng biện kiểu TED(1) – Chris Aderson.”

[Book]Nghệ thuật bài trí của người Nhật – Marie Kondo.

Thông tin sách

Tên sách: Nghệ thuật bài trí của người Nhật

Tác giả: Marie Kondo

Dịch giả: Thanh Minh

Số trang: 262

Quyết định xuất bản số 1121/QĐ-NXBLĐ cấp ngày 04/10/2017


Cảm nhận của bản thân

Cuốn sách khá nhỏ và gọn nhưng chứa đựng những thông tin thực sự bổ ích. Bìa sách được thể hiện khá đơn giản và tinh tế với một chiếc bàn được kê sát tường, trên chiếc bàn đặt một cái đèn chụp và hai quyển sách nhỏ và bức tường được trang trí bởi một bức tranh phong cảnh cũng khá là đơn giản. Dù nhỏ nhưng sách cầm khá chắc tay, giấy tốt, chữ rõ nét và không có hiện tượng chữ in bị lem cả hai bên mặt giấy. Thêm vào đó, mình mua cuốn sách này bên Tiki nên được bọc bookcare khá tốt. Về hình thức thì duyệt 😊.

Ban đầu khi chọn mua mình không nghĩ đây là một trong những cuốn sách về chủ nghĩa tối giản (minimalism) mà là một cuốn sách dạy về cách trang trí, sắp đặt vật dụng cũng như bố trí đồ vật của người Nhật. Do đó, khi đọc sách thì mình có hơi chút bất ngờ. Song, nội dung của sách thực sự là điều mình thực sự đang cần (một chút may mắn) và trăn trở thời điểm đó. Sau khi đọc xong cuốn này mình mới bắt đầu tìm hiểu thêm thông tin về chủ nghĩa tối giản và tìm mua một vài cuốn có nội dung tương tự.

Sách bắt đầu bằng câu hỏi “Tại sao tôi không thể giữ nhà cửa gọn gàng, ngăn nắp?”, nghe cứ như lời than phiền của một bà nội trợ vậy. Bằng lối dẫn dắt nhẹ nhàng của Marie Kondo, độc giả sẽ từng bước đi vào thế giới của những người “mê” dọn dẹp và ưa thích sự gọn gàng như chính tác giả. Từng bước một, Marie Kondo sẽ chỉ cho chúng ta các sai lầm kinh điển từ những lời khuyên giữ nhà cửa ngăn nắp và thú vị mà mọi người đã từng nghe hay đọc đâu đó. Theo tác giả, bước đầu tiên để giữ cho nhà cửa gọn gàng thì ta phải biết từ bỏ những vật không thực sự cần thiết và chỉ giữ lại những thứ khiến cho ta cảm thấy vui vẻ. Tiếp theo đó, để thực hành việc dọn dẹp thì cần biết cách phân loại đồ vật trong gia đình theo các nhóm với thứ tự tăng dần về mức độ gắn bó cảm xúc. Và cuối cùng, tác giả chỉ cho ta thấy rằng cuộc sống của ta sẽ có nhiều biến chuyển tích cực nếu ta biết cách dọn dẹp nhà cửa một cách thực sự. Và nếu ai đó muốn thực hành chủ nghĩa tối giản thì bắt đầu bằng việc sắp xếp hay dọn dẹp chỗ ở của mình là một gợi ý hay đấy.

Điểm đánh giá: 3,0/5

Continue reading “[Book]Nghệ thuật bài trí của người Nhật – Marie Kondo.”

[Book]Hành trình về Phương Đông – Baird T. Spalding.

Thông tin sách

Tên sách: Hành trình về Phương Đông

Tác giả: Baird T. Spalding

Dịch giả: Anlebooks

Số trang: 863

Quyết định xuất bản số 276/QĐ-NXBPĐ cấp ngày 13/06/2016


Cảm nhận của bản thân

Vốn dĩ tôi định viết tóm tắt cho quyển này vì dù không cảm thấy ưng lắm nhưng cũng đã đọc rồi. Song, cuối cùng thì tôi quyết định là không viết nữa. Bởi nếu có viết thì tôi cũng không muốn đọc lại lần thứ hai.

Về hình thức thì đây là một quyển bìa cứng, trình bày cũng tương đối đẹp, giấy tốt, chữ in cũng rõ và không bị lỗi gì đáng kể. Phần gáy sách được làm khá ổn nên không bị tách rời ra như nhiều quyển sách đóng gáy tương tự mà tôi từng đọc. Nói chung thì hình thức của quyển này là ổn.

Về nội dung thì có quá nhiều điểm để nói, nhưng chung qui lại thì có vài điều như sau. Thứ nhất, các soạn giả có lẽ đã quá chú trọng vào mặt chữ nên dịch sát nghĩa nhưng (có lẽ) không thoát được ý nên câu văn lủng củng, khó hiểu và liên kết giữa các đoạn không rõ ràng. Thứ hai, cái này thì tôi cho là do bản gốc, đó là nội dung có quá nhiều điều đáng nghi (mà tôi phải liên tục ghi chú kế bên) về các sự kiện cũng như các sự kiện được đề cập xuyên suốt các phần. Có những chi tiết thì đề cập một cách chung chung, không rõ ràng nhưng vì chủ đề của cuốn sách là về tâm linh, tôn giáo nên tôi cũng không nghĩ nên quá cụ thể. Tuy nhiên, có những nhân vật với tên họ đầy đủ thì việc kiểm chứng cho thấy nhiều người trong số họ không hề được nhắc đến ở bất cứ tài liệu nào khiến cho tôi thực sự nghi ngờ về sự tồn tại của những con người này. Bên cạnh đó, với các cuộc khảo sát hay thí nghiệm thì cũng không thực sự đáng tin và có phần vô lí. Nhiều thí nghiệm hiện đại đã chứng minh một số vấn đề được mô tả trong sách là không đúng. Thứ ba, tôi thấy bản thân tác giả cũng cường điệu hóa nhiều chuyện, có cái nhìn không thực sự khách quan (như việc đánh giá về nhóm người Nhật hay sự ưu việt của người da trắng) cho nên phải đánh giá lại toàn bộ xem tác giả có thực sự công tâm khi thực hiện cuộc hành trình này hay không nữa. Và có một điều tôi nghĩ cần phải làm rõ về tên của tác phẩm. Bản gốc tiếng Anh của cuốn này là Life and Teaching of the Masters of the Far East, không phải là cuốn Journey to the East được dịch ngược từ cuốn tiếng Việt của tác giả Nguyên Phong vốn có tên là Hành trình về phương Đông. Như vậy, tôi cũng không thực sự hiểu là tại sao Nhà xuất bản Phương Đông lại lấy cái tên Hành trình về phương Đông để đặt cho cuốn này. Nên nhớ là mặc dù dựa vào bản gốc của tác giả Spalding để viết nhưng tác giả Nguyên Phong đã phóng tác rất nhiều cho nên quyển Hành trình về phương Đông của ông thực sự quá khác biệt nếu không muốn nói là một tác phẩm khác, không liên quan gì nhiều đến tác phẩm của Spalding. Hơn thế nữa, nội dung của cuốn gốc thì đề cập nhiều đến Đạo Thiên Chúa, trong khi cuốn của tác giả Nguyên Phong lại nói về Đạo Phật. Lời khuyên cho những bạn nếu có ý định đọc thì hãy tìm đọc cuốn của tác giả Nguyên Phong với lời văn gần gũi, đơn giản và rõ ràng hơn nhiều. Còn nếu muốn thử thách bản thân thì có thể tìm đọc cuốn này :))

Điểm đánh giá: 1,0/5